Masterplan

Een masterplan voor het Kasteel van Gaasbeek (2012-2021)

Surf naar www.masterplankasteelvangaasbeek.be voor alle recente vorderingen.

Missie

In 2012 werd Bogdan & Van Broeck Architects aangesteld om een masterplan uit te werken om tot een hedendaagse ruimtelijke toekomstvisie te komen voor het volledige domein van Gaasbeek. Dit omvat het kasteel, de museumtuin en het omliggend park met al de bijgebouwen van het kasteel.
In het masterplan worden zes ambities vooropgesteld:
1. Het kasteel volledig toegankelijk maken, ook voor mensen met een beperking;
2. een deel van de administratieve vleugel omvormen tot museum;
3. een nieuw concept uitwerken voor de presentatie van de collectie;
4. volledige restauratie van alle gebouwen in het park en van de historische interieurs in het kasteel;
5. een nieuw gebouw creëren voor onthaal publiek, administratie, archief, bibliotheek en depot;
6. een nieuw concept ontwikkelen voor het park.

Visie

De achterliggende visie van het masterplan stelt het permanent proces van verandering van het historisch huis voorop. Dit houdt in dat het kasteel en zijn parkdomein niet als ‘bevroren’, statische elementen worden beschouwd, maar als een work in progress dat voortdurend evolueert. Het proces van verandering in stand houden en begeleiden, en dit op een zo hoog mogelijk kwalitatief niveau en met aandacht voor het maatschappelijk belang, is wat het masterplan beoogt en wil faciliteren.
Concreet betekent dit dat wanneer invasieve ingrepen nodig zijn in het kasteel, ervoor geopteerd wordt de ervaring van het historisch gegeven te versterken, in plaats van louter oog te hebben voor de nieuwe functies. Zo kan een lift die het kasteel toegankelijk maakt voor rolstoelgebruikers deels doorzichtig zijn, en op die wijze de bezoeker tonen met welk materiaal het kasteel gebouwd werd, hoe dik de muren zijn of hoe het kasteel door de eeuwen heen (herop)gebouwd werd.
Wat het landschap betreft, is het zo dat op dit ogenblik het visuele aspect in het kasteelpark dominant is. De andere zintuigen worden nauwelijks geactiveerd. Het resultaat hiervan is dat de (sensorische) beleving van het landschap eerder beperkt blijft. Bovendien biedt het kasteeldomein een geïsoleerde aanblik in de ruimere omgeving. In het masterplan wordt daarom ingezet op een actieve beleving van het park en een her-koppeling aan de ruimere context, het (agrarische) Pajottenland en de groene gordel rond Brussel.

Deelprojecten

De uitvoering van het masterplan wordt opgesplitst in vier deelprojecten:
1. Restauratie barokpaviljoen en zijn bijgebouwen;
2. Restauratie kapel en triomfboog;
3. Bouwen nieuw onthaalgebouw kasteel, museumtuin en park;
4. Renovatie van het kasteel en integrale toegankelijkheid.

Deelproject 1
Het eerste deelproject omvat de restauratie van het barokpaviljoen en de hermitage met de bijhorende trappenpartij en tuinmuren en de oprichting van een klein bouwvolume. Deze restauratiewerken, die in handen zijn van restauratie- en architectenbureau Studio Roma, zijn op dit moment in volle gang.
Deelproject 2
Het tweede deelproject betreft de restauratie van de barokke St.-Gertrudiskapel en de neoklassieke triomfboog. Voor de opmaak van de restauratiestudie werd het architectenbureau Bressers BVBA aangesteld. De start van de restauratiewerken aan de kapel en de triomfboog is voorzien voor augustus 2018. Na de restauratie zullen het paviljoen en de kapel gebruikt worden voor kleine culturele evenementen in het kader van de werking van het museum. De kapel zal ook beschikbaar gesteld worden voor intieme huwelijksvieringen.
Deelproject 3
Het derde deelproject behelst de bouw van een nieuw onthaalgebouw. Naast een onthaalfunctie zal dit gebouw ook een museumshop, kantoren, de museumbibliotheek en het kasteelarchief, een gesloten depot, een bergruimte voor tentoonstellingsmaterialen en sanitair huisvesten.
Om het omliggende beschermde landschap, de parking en de ontsluiting aan de straatzijde te kunnen enten op dit nieuwe gebouw, werd de herinrichting van de nabije buitenruimte betrokken bij deze opdracht.
Het geselecteerde ontwerp van architectenbureau Pierre Hebbelinck omvat de bouw van een zeer grote uitnodigende luifel, waaronder alle gewenste functies een plaats krijgen. Het voorgestelde ontvangstpaviljoen heeft bewust niet eenzelfde status als de andere bouwelementen die zich op het domein bevinden. Het paviljoen gedraagt zich zeer functioneel, nederig haast, als een instrument volledig ten dienste aan het domein.
De werken aan de nieuwbouw starten midden 2019 en de oplevering is voorzien eind 2020.
Deelproject 4
De renovatie van het kasteel vormt het slotstuk van het masterplan. Doorheen de jaren zijn er immers binnen het bestaande gebouw meerdere bouwkundige en bouwfysische problemen geconstateerd. Daarnaast wordt het kasteel integraal toegankelijk gemaakt voor het publiek. Ook de uitwerking van mogelijke routes voor het publiek om het kasteel en zijn collectie te ontdekken en de restauratie van de interieurs maken deel uit van deze werken. Dit alles staat gepland voor 2020-2021.